Hoofdstuk 17: Pisa - Aan de oever van het Comomeer
By Adriana Trigiani
Een goudkleurige zon barst door de wolken en verlicht de marmeren kathedraal, de duomo, de doopkapel en il più famoso, de scheve toren van Pisa. Ik maak een foto van de toren en post hem op Insta: precies wat Insta nodig heeft #AnotherPicOfTheTower.
De toren lijkt wel een wiebelige stapel porseleinen borden in een dure hotelkeuken die door een duwtje op de grond zouden kunnen vallen. De lagen gelig marmer worden van elkaar gescheiden door boogramen waardoor het licht binnenvalt. Het veld om de toren heen is vaalbruin, als een verouderd tapijt, waarvan de heldere kleuren in de loop der tijd zijn veranderd in een zacht patina, met maar een paar goudkleurige draadjes die glinsteren in de zon. Conor en ik slenteren tussen de standbeelden van heiligen en barokke marmeren vazen op sokkels door, kostbaarheden uit de Italiaanse renaissance.
‘Prato dei miracoli,’ zegt Conor.
‘Ik heb geen veld vol wonderen nodig. Eentje is genoeg. En ik hoop dat het er een is met de sleutel van mijn nieuwe appartement, waar huisdieren zijn toegestaan.’
‘Ik help je wel met zoeken.’
‘Je hebt al genoeg voor me gedaan. Ik ben dol op mijn appartement bij signora Strazza, maar ik geef Smokey niet op. “Kattenvrouwtjes.” In dat team zit ik nu. Tijdens mijn jeugd had ik nooit een huisdier omdat mijn moeder walgde van dieren. Hoe groot is de kans dat ik ergens ging wonen waar de hospita hetzelfde gevoel heeft?’
‘Problemen achtervolgen ons tot we ze oplossen,’ zegt Conor.
‘Het is mijn lot om slecht behandeld te worden, heb je dat niet gemerkt? Ik kan de zaken met de FBI niet eens afronden.’
‘Waarom beëindig je Cap Marmer niet gewoon en begin je opnieuw?’ stelt Conor voor.
‘Omdat ik niet degene wil zijn die een familiebedrijf van honderd jaar oud beëindigt.’
‘Daarop pakken ze ons, op het woord met een N.’
‘Naasten.’
‘Nalatenschap,’ verbetert Conor me.
Onder het wandelen pak ik zijn arm. ‘Jij hebt het goed gedaan met het bedrijf van je vader; misschien lukt mij dat ook.’
‘Mijn oplossing was om het bedrijf te laten groeien na de dood van mijn vader. Mijn vader was fantastisch, maar hij was voorzichtig. Dan zei ik: “Pa, ik woon hier. Ik ken Italië. Zet me in. Laat me het bedrijf uitbreiden,” maar daar ging hij niet in mee. Toen hij overleed, bedacht ik: nu ik toch marmer uit Carrara exporteer, waarom breid ik dan niet uit met andere producten? Nu exporteren we steen uit Schotland en wijn uit Puglia.’
‘Je begint op Googs te lijken. Dat is niets voor mij. Ik hou van wat ik doe. Marmer en steen zijn genoeg. Ik hou van ontwerpen. Dankzij jou doe ik dat ook. Sinds mijn aankomst in Italië heb ik niet meer in een papieren zak hoeven ademen.’
Conor kijkt met half dichtgeknepen ogen omhoog naar de toren. ‘Wil je hem beklimmen?’
‘Niet echt.’
‘Je houdt niet zo van hoogtes, hè? Vertrouw me maar, hij valt niet om.’
‘Met de mazzel die ik heb, wel.’
‘Toen de ingenieurs met de bouw begonnen, wisten ze niet dat de grond eronder zo zacht was. Maar toen was het al te laat, dus terwijl ze de toren steeds hoger bouwden, ontwierpen ze een manier om hem op zijn plek te houden, ook al helde hij over. Soms hadden de bouwers een creatieve uitspatting en maakten ze één kant zwaarder om hem te stabiliseren. Wat ze ook deden, hij bleef overhellen.’
Ik houd mijn hoofd scheef en laat mijn blik langs de lijn van de toren glijden. ‘Waarom bleven ze aan iets werken wat geen zin had?’
‘Omdat het voor hen wel zin had. Volgens hen lag de kracht in de tekortkomingen.’
‘Je kende me niet toen ik nog een doetje was. Mijn moeder heeft zo haar best gedaan me stoerder te maken. Toen we klein waren, gingen mijn zus en ik met mijn moeder naar een concert van Cindy Lauper. Mama wilde dat we een dapper Italiaans meisje in actie zagen. Toen ik vijf jaar geleden trouwde, was ik bereid het hele budget uit te geven aan een taart in de vorm van de toren van Pisa, net als Cindy Lauper op haar bruiloft had. Toen mijn verloofde en ik gingen uitzoeken wat we tijdens het trouwdiner wilden, en we bij het dessert kwamen, stelde ik de Pisa-taart voor. Ik had zelfs een plaatje van internet geprint en zo. Maar Bobby wilde een traditionele taart, met botercrème en een plastic bruid en bruidegom bovenop. Net als zijn ouders.’
‘Wat deed je toen?’
‘Ik gaf toe.’ Ik zucht van spijt. ‘Eerlijk gezegd wist ik toen al dat ons huwelijk gedoemd was. Dan lag ik in bed en dacht: hoe kan een taart nou een probleem zijn? Het is maar een taart.’
‘Dus gaf je je droom op.’
‘Omdat ik bang was vast te houden aan wat ik wilde.’
‘Hetero’s.’ Conor schudt zijn hoofd. ‘En de volgende keer dat je gaat trouwen, neem je dan de taart die je wilt?’
‘Zullen we de toren beklimmen?’
‘Heb je geen hoogtevrees?’
‘Ik kies ervoor om dapper te zijn.’
De winterzon boven Carrara is een parel aan een witte lucht. Ik hou Smokey in mijn armen en kijk op naar de berg.
‘Dat was het uitzicht, Smokey. We kunnen niet op een plek blijven waar we niet gewild zijn.’ Ik geef de kitten een kusje en zet haar in de mand voor haar ochtenddutje. ‘Geen zorgen. Ik zorg voor je. Waar ik ook naartoe ga, jij gaat met me mee.’
Signore Fabrini heeft een appartement te huur op de begane grond van het pand direct naast Caffetteria Leon d’Orio. Signorina LeDonne gaf me de tip bij een gratis espresso omdat ze van katten houdt. Geen uitzicht, maar wel espresso voorhanden.
Ik pak mijn tas, jasje en sleutels. Ik stop de telefoon in mijn achterzak en doe de deur open. Er ligt een envelop op de mat. Hij is van signora Strazza. Ze wil blijkbaar heel graag dat ik vertrek. Ik scheur hem open. Slecht nieuws accepteren is een superkracht. Uit je huis worden gezet is niet zo angstaanjagend als doelwit zijn van een onderzoek door de FBI.
Signorina Baratta,
Je mag de kat houden. Maar ik wil hem niet door de gang zien lopen.
Signora Strazza
* * *
Dank u wel, heilige Dymphna! Ik vervang de mantra ‘Bobby Bilancia adem’ door ‘Jess Baratta blijf’, omdat deze officiële brief aangeeft dat dat zo is! Ik trek mijn jasje uit, ga aan tafel zitten en klap mijn laptop open. Ik log in op het dagboekgedeelte van Thera-Me.
Aantekening: ik heb mijn hele leven compromissen gesloten over grote en kleine dingen, alsof compromissen sluiten een doel is of een pad naar geluk. Eerder het tegendeel. Mensen pleasen is het moeilijkste van alles omdat er geen eind aan komt. Waarom is het zo moeilijk voor me om eerlijk te zijn?
OP TRUFFELJACHT IN SIENA
* * *
Conor en zijn man, Gaetano, zijn vanochtend vroeg samen met Farah en mij in Carrara-Avenza op de trein gestapt voor de rit naar Siena. De treinwagons schommelen en tikken op het ritme van de metalen wielen die over het spoor ratelen. De strokleurige heuvels van Toscane, badend in het goudkleurige ochtendlicht, vormen een lappendeken van keurig geploegde percelen met hier en daar een gestuukte boerderij in de kleur van een geglazuurde donut.
Als ik op dit moment elk uitzicht had mogen kiezen, ook op de maan, zou ik er nog steeds voor kiezen om Italië vanuit deze trein mee te maken. Het lijkt alsof we door de geschiedeniskaart rijden, toen Italiaanse provincies nog landjes waren die verdeeld waren door uiteenlopende dialecten, bergketens, zilverkleurige meren en rookgroene rivieren. Ik maak een filmpje door het treinraam, dat ik op Instagram post. Op weg naar de jacht, maar eerst in de trein.
Ik scrol verder. Connie heeft een foto van mijn familie bij het Thanksgivingdiner gepost. O, wauw. Ze hebben Carmel en Marina uitgenodigd, de zus en nicht van tante Lil. Ik zoom in om mijn neefjes en nichtjes te zien, die vilten pelgrimshoeden dragen. Heimwee overspoelt me; de kinderen worden snel groot en dat mis ik allemaal. Ik beweeg de foto heen en weer en beland op mijn moeder, die niemand in de buurt heeft om haar eraan te herinneren dat ze nieuwe lippenstift op moet doen. Het lijkt alsof ze een zuignap op haar lippen heeft gehad: er zit alleen nog een felrode streep lipliner.
Ik ben zo ver van huis en het is nog steeds moeilijk om te accepteren dat ik ooit weg moest. In Amerika is het Thanksgiving (de eerste zonder oom Louie) en in Toscane zijn het de laatste weken van de truffeljacht. Connie ziet dat ik online ben en stuurt een berichtje: LOVE U. Ik stuur hetzelfde terug.
Volgens mij hebben Conor en Gaetano deze datum gekozen voor de jacht om me af te leiden van de feestdag thuis. Ik heb me erin gestort. Ik heb een donkerblauwe wollen broek met bretels gekocht voor de excursie. Ik draag een korte oranje bodywarmer en bijpassende wandelschoenen. Ik heb nog nooit een oranje kledingstuk aan gehad, maar we zijn de hele dag in het bos en als ik de weg kwijtraak, word ik in deze outfit misschien voor Kerstmis gevonden.
‘Wie heeft er honger?’ Conor is gekleed als Abercrombie, met zijn bruine ribbroek, terwijl Gaetano net als Fitch een zwarte trui en een spijkerbroek draagt. (De twee landheren en twee vrouwen in wollen kleding vatten de truffeljacht serieus op, of misschien alleen de kledij die erbij hoort.) ‘Wat hebben we?’
‘Ik heb genoeg eten mee voor een ritje in de Orient Express.’ Gaetano lacht. Zijn zwarte haar is gemillimeterd, zijn bruine ogen sprankelen. Hij is rond de een meter tachtig en slank, zijn fijne Zuid-Italiaanse gelaatstrekken doen me aan de Baratta-mannen denken. ‘En veel wijn.’ Hij houdt twee flessen omhoog.
‘Waar wacht je nog op? Schenk maar in. Per favore.’ Farah steekt een plastic bekertje naar voren. Ze draagt een wollen Schotse rok met een roodleren bomberjack. Haar haar zit in een losse paardenstaart die door een zwarte honkbalpet heen valt. Farah heeft zich bij ons Italiaanse vriendenclubje gevoegd. Mijn kleine gemeenschap wordt steeds groter. Ik sluit Instagram. In mijn nieuwe leven wil ik in het moment blijven.
* * *
Conor gaat naast me zitten. De trein heeft Gaetano en Farah in slaap gewiegd.
‘Ik heb nieuws van mijn klanten in Jersey. Een paar mannen die samenwerken met Googs hebben contact met me gezocht. Ze maken zich zorgen. Googs is op zoek naar geld voor een advocaat. Hij is in Brielle opgepakt door de FBI.’
‘Dat meen je niet. Dan ben ik de volgende,’ zeg ik zacht.
‘Als ze bewijs tegen je hadden, had je nooit het land uit gemogen.’
‘Ik heb ze alles gegeven wat ik had,’ zeg ik tegen hem.
Onopgeloste zakelijke kwesties zijn net als huwelijksproblemen: hoe langer je ze negeert, hoe erger het is als je ze gaat oplossen. En soms gebeurt dat nooit. Conor leunt achterover en sluit zijn ogen. Ik ga niet slapen, ik schrijf. Ik herinner me de laatste ontmoeting van Bobby en mij bij Thompson, Thompson & Thompson.
* * *
Ik schonk een glas ijswater in uit een kan op een zilveren dienblad midden op de vergadertafel in het kantoor van mijn echtscheidingsadvocaat in Spring Lake. Ik zag Bobby door de glazen afscheiding en zwaaide naar hem.
‘Ha, Jess.’ Hij kuste me op mijn wang en ging zitten.
Ik schonk ook een glas water voor hem in en zette het voor hem neer.
‘We gaan dit dus echt doen?’ Bobby nam een slokje. Hij zag er verdrietig uit, wat me pijn deed. Bobby Bilancia was nooit gedeprimeerd, maar nu wel.
Ik moest sterk blijven, dus ik knikte. Daardoor zou ik niet gaan huilen.
‘Dit is gestoord. Ik hou nog steeds van je. We gaan een huis kopen. Ik weet dat je een hekel hebt aan die douche. We gaan verhuizen. Ik zal een bad zo groot als Lake Como voor je kopen. Wat je maar wilt.’
Ik ging naast Bobby zitten en pakte zijn hand. ‘Het gaat niet om een huis. Of een bad. Ik denk dat ik nergens gelukkig zou zijn. Nog niet in elk geval.’
‘Wat was er mis met ons? We beginnen net. Er zijn altijd problemen, maar die lossen we wel op. Oké, we hadden een tegenvaller –’
‘Dat was geen tegenvaller, Bobby, het was een teken.’
‘Ik zou willen dat je ons leven samen niet zou bezien alsof we verdoemd waren door een strega op de stoep.’ Bobby leunde achterover met zijn armen over elkaar.
‘Het is niet jouw verantwoordelijkheid om me gelukkig te maken.’
‘Daar ben ik het niet mee eens. Dat is mijn taak als echtgenoot. Mijn vrouw gelukkig maken is een deel van de reden waarom ik überhaupt getrouwd ben.’
‘En als je dat niet lukt?’
Bobby wendde zich van me af, wat hij in al onze tijd samen nog nooit had gedaan. ‘Dan doen we dit,’ zei hij.
PIAZZA DEL CAMPO
* * *
De stad Siena ligt vredig op een Toscaanse berg, met een organza sluier van sliertige wolken die over de daken drijven. Siena is een geelbruin fort gemaakt van baksteen uit de twaalfde eeuw. Als we de piazza op lopen, breekt de koolzwarte lucht open en valt er een cilinder van koraalkleurig licht op de stad, die de opera-achtige, waaiervormige piazza verlicht. Die lijkt wel een toneel nadat het doek is opgegaan. Dit is het Italië van Shakespeare, van middeleeuwse schouwspelen en optochten, met veel vertoon van kleurrijke wapenschilden, felgekleurde vlaggen, volksmuziek en dansende mensen op straat.
Als we de trein uit stappen, worden we begroet door onze gids, Raphael, een trifolau, een lokale truffeljager, vergezeld van zijn energieke beagle, Forza. Raphael, die uit San Miniato komt, is een robuuste Italiaan, klein, gespierd en snel met een flessenborstelsnor en een levendige blik in zijn ogen. We stappen met hen in een pick-uptruck om de heuvels boven Siena in te rijden. Ik ga Googs, de FBI en mijn problemen vergeten om me op de truffeljacht te richten.
‘Wat je goed moet onthouden,’ zegt Conor. ‘Is hoe lekker de truffels smaken als we ze eenmaal gevonden hebben.’ De auto schommelt heen en weer op het zandpad terwijl we naar de plek rijden waar de truffels groeien. ‘Ze zijn al het lijden waard!’
‘Blijf dat maar tegen ons zeggen, Conor,’ zegt Farah.
Raphael loopt achter Forza aan en wij lopen achter hen aan over een smal pad dieper het bos in. De mannen springen over een beekje, Farah en ik lopen kalmpjes over de stenen naar de andere kant.
We zijn al bijna een kilometer aan het klimmen als Forza begint te blaffen. Ze rent om een boom heen die een halve meter van het pad staat. Raphael vraagt of we willen blijven staan. Al snel krabt Forza aan de voet van de boom, waardoor ze takjes en blaadjes laat opvliegen met haar poten, tot ze een plekje heeft blootgelegd waaronder de kale, zwarte aarde zichtbaar is. Als een grafdelver gaat ze dieper, waarbij ze een muurtje om het midden heen maakt. Raphael knielt en voelt in het gat. Hij haalt een schepje uit zijn zak en laat het zachtjes langs de wanden van het gat gaan dat Forza heeft gegraven. Al snel trekt hij er een zwarte bol met vezelige witte aders uit. ‘Brava, Forza!’
Raphael houdt de truffel omhoog zodat wij hem kunnen zien. ‘Tartufo! Splendida!’ zegt hij, waarna hij hem in de stoffen tas stopt die hij om zijn middel heeft gebonden. ‘D’oro. Ik was hier een maand geleden. Geen truffels. We zijn hier op de beste dag! Wie wil er graven?’
‘Ik,’ bied ik aan en ik trek mijn werkhandschoenen aan. Ik kniel naast Raphael. Forza blaft.
‘Misschien ligt er hier nog een,’ zegt Raphael.
Ik veeg het zand opzij en tast naar de bollen.
‘Nee, nee. Graven!’ beveelt hij.
Ik probeer hetzelfde te doen als Forza, maar Raphael is er nog steeds niet blij mee. ‘Doe het eens voor.’ Met zijn handen graaft Raphael dieper in de grond. Hij sluit zijn ogen en zoekt tastend de weg tussen de wortels. ‘Se non scavi in profondità avrai sempre fame.’
De les is simpel: als ik niet graaf, blijf ik honger houden. Ik weet niet wat me overkomt, maar ik steek mijn handen enthousiast in de koude aarde. Zodra ik door het wortelnetwerk heen ben, zit ik in een laag zachte modder. ‘Wacht!’ roep ik. Ik maak een dieper gat in de grond en duw het zand opzij tot ik de gladde textuur van een diep in de aarde begraven steen voel. Het is geen steen, het is een bol. Ik ruk de truffel met twee handen los. Forza blaft. Ik ga staan met de truffel en geef hem aan Raphael. ‘Non voglio avere fame!’
Raphael veegt de aarde van de truffel en geeft hem terug aan mij. Ik stop hem in de stoffen tas om mijn middel.
We lopen achter Forza en Raphael aan, dieper het bos in. Forza leidt ons van de ene boom naar de andere. We besluiten bij een boom te zoeken met zichtbare wortels, die als een spinnenweb over de grond lopen. Raphael begeleidt ons bij het graven en we doen goed ons best. Farah is volhardend en ook zij vindt met de hulp van Raphael een kleine truffel onder de wortels van een boom. Ze is in de wolken en we zijn uitgeput. We besluiten terug de berg af te lopen naar de stad. De weg terug is vol verrassingen: een zilveren beek, een blauw meer en een paarse lucht die lavendelblauw wordt aan de horizon als de zon boven Siena ondergaat.
In de trein terug naar huis zitten Conor, Gaetano en Farah te kaarten. Ik ben aan het lezen als de telefoon in mijn rugzak trilt. Een nieuw bericht van rechercheur Campovilla.
We moeten je zo snel mogelijk spreken over Rolando Gugliotti.
* * *
Ik doe de deur van mijn appartement open. Smokey rent naar me toe om me te begroeten. Waarom heeft niemand me verteld hoe heerlijk het is om thuis te komen bij een huisdier dat van je houdt? Ik leg mijn stoffen tas op de bank, doe het licht aan en open de ramen en de balkondeuren. Ik trek mijn wandelschoenen uit, net als mijn sokken, die ik op de vloer laat liggen. Ik wil net het bad laten vollopen als ik een boeket zonnebloemen op het aanrecht ziet staan.
Grazie mille, Giuseppina.
Signora Strazza
* * *
Ik post net een foto van de bloemen – Pavarotti’s lievelingsbloemen – wanneer er wordt aangeklopt.
‘Mijn moeder wil je graag uitnodigen voor het eten,’ zegt Angelo wanneer ik de deur opendoe. Hij neemt mijn wandeloutfit op.
‘Truffeljacht,’ leg ik uit.
‘Ik zie het. Kom je eten?’
‘Het is heel aardig van je moeder. Ze heeft al genoeg voor me gedaan. Ik mocht de kitten houden. Wat zou er nog beter zijn? Dat Jake Gyllenhaal het appartement beneden huurt en verliefd op me wordt? Een huurverlaging?’ Ik wrijf in mijn handen.
‘Ik denk niet dat mama de huur zal verlagen.’ Angelo leunt glimlachend tegen de deur. ‘Is Jake Gyllenhaal je type?’
‘Dat zou kunnen.’ Angelo heeft een vriendin, maar ik vind het leuk om met hem te flirten.
Angelo’s werkkleding zit onder de terpentijnvlekken en strepen van stof door het vijlen van steen. Op de plekken waar verfdruppeltjes op zijn schoenen zijn gevallen, lijken ze wel pointillistische schilderijen. Ik begin gesteld te raken op Angelo Strazza. Dus zeg ik: ‘Ik kom heel graag.’
‘Daar zal mijn moeder heel blij mee zijn.’
‘En jij?’ flap ik eruit.
Angelo is verbaasd. ‘Ik geniet altijd van je gezelschap,’ zegt hij.
‘Mooi. Hoe laat?’
‘Over een uur?’
‘Perfetto.’
Angelo gaat rechtop staan en kijkt me aan. Het water in het bad wordt snel hoger. Ik moet de deur dichtdoen, maar hij maakt geen aanstalten om te vertrekken.
‘Va bene. Tot over een uur.’ Ik begin de deur dicht te doen.
‘Va bene.’ Hij doet de deur dicht.
Ik trek mijn bemodderde kleren uit en ga in bad zitten. Smokey springt op de wasbak en kijkt naar me.
‘Wat? Ik ga uit eten.’
Smokey blijft me strak aankijken.
‘Angelo is bezet, oké? Hij heeft een vriendin. Hij is niet beschikbaar. Ik heb hem gekust, maar dat stelde niks voor. Dat was een afscheid. Dit is puur voor de gezelligheid. Een etentje zonder verplichtingen.’
Smokey gelooft me niet. Ze springt van de wasbak en gaat naar de woonkamer. Ik laat me tot aan mijn kin in het dampende water en schuim zakken. Ik drijf, gewichtloos in de belletjes. In Carrara ben ik vaker in bad gegaan dan in mijn hele leven in Lake Como. Ik miste iets wat ik nooit had. Dat is een onderwerp voor mijn volgende therapiesessie.
‘Ik ben een badmens,’ zeg ik hardop. ‘Geen douchemens.’
Drijvend in bad stuur ik een antwoord naar rechercheur Campovilla.
Hoe graag ik vanavond ook met u zou willen praten, ik heb plannen met een truffel die ik met eigen handen uit de grond in Siena heb gegraven. Dank u voor uw geduld. Kan ik een andere keer met u over Rolando Gugliotti praten?
* * *
Ik leg de telefoon op de donzige handdoek en laat me weer in het water zakken. De bellen vormen zilverkleurige bergjes op het water. Waar was ik al die jaren mee bezig, dat ik het me ontzegde om in een hottub te liggen weken met bergamotbadschuim, alsof zeep, liggen weken en genieten gerantsoeneerd moeten worden? Ik bewonderde de schoonheid van de ene na de andere badkuip, waarna ik het huis van de klant verliet en terugkeerde naar mijn staat van ontzegging alsof ik dat verdiende. Ik moest het leven zien als geploeter, een processie vol pijn zoals bij de kruistochten, om een plekje in het paradijs te veroveren door mezelf op mijn kop te geven. Waarom zou ik wachten? Katholieke meisjes lijden nu om er later niet voor te hoeven boeten, breng ik mezelf in herinnering. Het heeft vierendertig jaar geduurd voordat ik besefte dat een verlangen dat ik altijd al had eigenlijk een behoefte was.
Ik stap uit het bad, droog me snel af en ga naar de therapienotities op mijn telefoon. Ik typ: ik heb waar ik ook woon een bad nodig. Dat is niet onderhandelbaar. Ik schrijf.
* * *
Oom Louie en ik zaten vast in het verkeer aan de Jerseykant van de Lincoln Tunnel. We waren op weg naar een dure bouwwinkel om een goudkleurige kraan en bijpassende klinken, handgrepen en slang te halen voor een chique badkamerklus in Franklin Lakes. Oom Louie nam de gelegenheid te baat om me, op de dag dat ik de papieren waarin de echtscheiding werd uitgesproken had ontvangen via mijn advocaat, advies te geven. Ik had ze in mijn werktas gestopt alsof het tekeningen voor een klus waren. Ik was ze in de auto aan het doorlezen toen oom Louie zei: ‘Je kunt teruggaan naar Bobby, weet je.’
‘Waarom zou ik?’
‘Hij snapt je misschien niet, maar hij slaat je ook niet.’
‘Zo ligt de lat ook niet hoog, zeg.’
‘Ik heb met een meisje uit Newark gedatet dat me sloeg met haar paraplu. De droogte in de lente van 1969 in Jersey was een godsgeschenk. In droge hitte konden we het goed met elkaar vinden.’
‘Ongelofelijk dat je helemaal naar Newark ging voor een date.’
‘Als een man naar een vrouw verlangt, is geen afstand te groot. Hij zal zes uur staand in een bus reizen om een meisje te krijgen. En hij zal er niet over klagen. Dat weet ik. Ik had geen auto.’
‘Dat moet nogal een meisje geweest zijn.’
‘Ze had haar aantrekkelijke kanten. Totdat ik dat niet meer vond. Maar ik heb nergens spijt van.’ Oom Louie haalde zijn handen van het stuur en maakte even een biddend gebaar. ‘En jij?’
‘Ik heb opslagruimte nodig voor de dingen waarvan ik spijt heb. Ik heb alles verkeerd gedaan. Ik zou willen dat ik voordat ik trouwde ergens anders had gewoond dan in Lake Como. Maakt niet uit waar. Of hoe ver. Sea Girt. Philadelphia. Ergens. Mijn kijk op de wereld twee straten verderop in het huis van mijn man en mij was niet zo anders dan vanuit het slaapkamerraam in het huis van mijn ouders. Misschien had ik betere beslissingen genomen als ik iets van de wereld had gezien.’
‘Je had andere beslissingen genomen. Niet per se betere. We kunnen allemaal proberen het verleden te herschrijven en als we dat konden, zouden we natuurlijk proberen fouten te herstellen en de dingen zo te laten lopen als we willen, maar wie weet of we daar gelukkig van zouden worden? Herkansingen zijn riskant. Ze kunnen ook een grote mislukking worden.’
‘Je vertelde een keer dat je Lake Como meer waardeerde nadat je een tijd was weggeweest.’
Louie knikte. ‘Ik ben zeker veranderd door Italië. Maar het was geen uitgestippelde vakantie. Het was hard werken en mijn hart werd er gebroken. Maar dat was vast voorbestemd, denk ik. Kijk nooit achterom. Je krijgt er nekpijn van, en een gebroken hart.’ Oom Louie tikte met zijn trouwring tegen het stuur.
‘Voel je je ooit verstikt door je keuzes?’
‘Op sommige dagen voel ik me wat beperkt. Ik heb allerlei verplichtingen. Ik probeer mijn vaders dromen waar te maken. Traditie is een verzwaringsdeken. Het voelt veilig, maar beperkt je bewegingsruimte. Het baarde me altijd zorgen dat je naar school ging met Bobby Bilancia, tijdens je studie iets met hem kreeg en toen met hem trouwde. Volgens mij had je blootgesteld moeten worden aan een bredere wereld en verschillende mensen.’
‘En dat zeg je nou?’
‘Je hebt het me nooit gevraagd.’
‘Ik zou willen dat ik wist wat ik zocht.’
‘Hoe kun je dat weten als je het niet probeert? De situatie is niet gunstig uitgepakt. Dat gebeurt soms. Als het wel gunstig uitpakt, blijf je. Alles wat ik over het huwelijk weet, heb ik van mijn vrouw geleerd. Lil staat aan mijn kant. Dat is altijd zo geweest. Als je een verbintenis aangaat, geef je bepaalde dingen op en krijg je wat andere dingen. Wie zit er na een hele dag met klanten werken op iets onprettigs te wachten? “Aangenaam” is belangrijk voor mij.’
‘Aangenaam. De favoriete karaktertrek van Jane Austen. Ik zal het luisterboek van Trots en vooroordeel eens downloaden.’
‘Alleen als je wilt dat ik achter het stuur wegdoezel. Die boeken zijn slaapverwekkend. Te veel brieven schrijven en post bezorgen per paard. Plus, het verdrietige meisje krijgt op het eind altijd de jongen. En de jongen heeft altijd geld.’ Oom Louie dacht na. ‘Niet dat een goede afloop erg is.’
* * *
Ik trek een trui en spijkerbroek aan. Ik haal een borstel door mijn haar. Ik doe lippenstift op. Lippenstift is voor de Baratta-vrouwen wat de armbanden voor Wonder Woman zijn: een krachtig instrument. Ik pak een fles wijn uit een keukenkastje. Ik geef Smokey een kus en wil net weggaan als ik aan de truffel denk. Ik pak de stoffen tas en loop de trap af om met Angelo en zijn moeder te gaan eten.