Hoofdstuk 8: 1940 - De geheimen van Parijs

‘WAT ZIE JE ER LEUK UIT.’ Mireille keek toe vanuit haar deuropening terwijl Claire haar haar gladstreek en in de gang nog even in de spiegel keek voordat ze een jas over haar nachtblauwe jurk aantrok. ‘Ga je iets bijzonders doen?’

Het was oud en nieuw en Parijs was ondanks de oorlog in een feestelijke stemming. Claire haalde haar schouders op en pakte haar sleutel.

‘Wacht even!’ Mireille legde een hand op de mouw van Claires jas. De wol was versleten en begon aan de manchet een beetje te rafelen. ‘Het spijt me. Ik was helemaal vergeten een kerstcadeautje voor je te kopen. Ik heb de laatste tijd erg veel aan mijn hoofd. Maar nu heb ik wel iets voor je. Hier, alsjeblieft.’ Ze duwde een pakje in Claires hand. ‘Hij zal mooi staan bij je jurk.’

‘Je hoeft me niets te geven, Mireille,’ antwoordde Claire.

Haar vriendin glimlachte naar haar. ‘Ik weet dat ik je niets hoef te geven, Claire, maar ik wil je dit graag geven. Ik vind de choker die je voor me hebt gemaakt echt beeldschoon. Kijk maar, ik heb hem vanavond omgedaan.’ Mireille streelde over het fluwelen bandje om haar hals, waar met onzichtbare steekjes gitzwarte kraaltjes op waren genaaid en dat sloot met een zilveren filigreinknoopje aan de voorkant.

Claire pakte het cadeautje van Mireille uit en staarde ongelovig naar het zilveren medaillon dat in haar hand lag.

‘Vind je het niet mooi?’ vroeg Mireille.

‘Dat is het niet.’ Claire schudde haar hoofd. ‘Maar ik kan het niet aannemen. Het is jouw medaillon, Mireille. En het is veel te kostbaar.’

Ze probeerde het terug te geven, maar Mireille sloot haar vingers rond die van Claire. ‘Het is voor jou. Een cadeautje voor een dierbare vriendin. Ik wil dat je het houdt. En het spijt me dat ik de laatste tijd zo’n slechte vriendin ben. Zal ik het even voor je vastmaken?’

Claire tilde aarzelend haar haar uit haar nek zodat Mireille haar het medaillon kon omdoen. Toen gaf ze toe, omhelsde Mireille en zei: ‘Dank je wel. Het is het mooiste cadeau dat ik ooit heb gekregen. En laten we afspreken dat we het delen. Als teken van onze vriendschap. Dan kan het van ons allebei zijn.’

‘Oké, als dat betekent dat je er ten minste de helft van accepteert.’ Mireille glimlachte breed, en ze zag er heel even bijna uit als haar oude, opgewekte zelf.

Claire greep impulsief haar hand vast. ‘Ga je met me mee? Zullen we samen gaan dansen? Ik weet een plek waar zowel de muziek als het gezelschap leuk is. En er gaan zelfs geruchten dat er vanavond champagne is, omdat het oud en nieuw is. Trek je rode jurk aan en ga mee. Het wordt vast gezellig!’

Mireille trok haar hand terug en schudde haar hoofd. ‘Het spijt me, Claire, maar ik kan niet. Ik heb een afspraak.’

‘Oké, jij je zin.’ Ze haalde haar schouders op. ‘Hoewel ik durf te wedden dat de mensen met wie ik vanavond heb afgesproken veel aangenamer gezelschap zijn dan wie jij gaat zien. Dank je wel voor het medaillon. Tot morgen.’

Mireille keek haar vriendin verdrietig na terwijl die het appartement uit en de trap af zwierde. Een paar minuten later trok ze zelf haar jas aan en glipte naar buiten, stil als een schaduw, om zich te laten opslokken door de menigte op straat.

* * *

Claire liet aangekomen in de nachtclub haar jas achter in de garderobe, ook al betekende dat dat ze een paar sous moest neerleggen op het schoteltje voor de chagrijnige vrouw die haar sleetse kledingstuk minachtend had uitgeschud voordat ze het op een hanger aan het rek plaatste.

Mijn jas kan dan armoedig zijn, mademoiselle, dacht Claire terwijl ze op weg ging naar het toilet, maar ik sta tenminste met oud en nieuw niet met een gezicht als een oorwurm in een garderobe te werken. Ze viste een goedkoop verguld poederdoosje uit haar handtasje en poederde haar glimmende neus en wangen. De vrouw die naast haar stond bestudeerde jaloers de prachtige snit van haar nachtblauwe jurk, die Claire zorgvuldig had geconstrueerd uit restjes crêpe de Chine die waren overgebleven van een ontwerp van monsieur Delavigne. Ze had er een eeuwigheid over gedaan alle stukjes samen te passen en lange avonden zitten werken om de naden perfect plat te krijgen op de plaatsen waar ze de stukjes aan elkaar had moeten zetten. Ze had de halslijn afgezet met zilveren kraaltjes om de blik af te leiden van het feit dat de jurk een lapjesdeken was, en de stof schuin geknipt zodat hij prachtig over haar smalle heupen viel. Haar handtasje was gemaakt van de voering van een oude rok, en ze had voor vanavond een paar schoenen van een huisgenote geleend.

Ze hing voor de spiegel het medaillon aan het fijne zilveren kettinkje zo dat het plat naast de halslijn met kraaltjes viel, net onder haar delicaat uitstekende sleutelbeenderen.

Ze legde een hand op haar buik om de vlinders die er leken rond te flapperen tot rust te manen. Zou hij er ook zijn? Zou hij zich de belofte herinneren die hij op kerstavond had gedaan, dat ze elkaar hier op 31 december weer zouden ontmoeten? Had hij het oprecht gemeend?

Hij had die avond in het café aan de Rue de Rivoli drankjes voor haar tafel besteld. De ober had ze aan haar en haar twee vriendinnen geserveerd en hen toen op de blonde Duitse officier gewezen die aan de bar zat en ze voor hen had besteld. De andere meiden hadden giechelend geknikt, en dat had de man uitnodigend genoeg gevonden om zich een weg tussen de gasten door te banen en een stoel aan te schuiven. Hij had twee van zijn collega-officieren aan hen voorgesteld en had zich toen volledig op Claire gericht, haar fixerend met zijn ijsblauwe ogen en haar complimenterend met haar jurk. Hij sprak vloeiend Frans, hoewel hij nu en dan in een onderonsje in het Duits met zijn vrienden grapte, waar ze geen woord van verstond. Hij was de hoogste officier van het groepje en kwam populair en vriendelijk over, bestelde nog meer drankjes en stond erop alles te betalen. Aan het eind van de avond had hij haar in haar jas geholpen en haar gevraagd hem hier vanavond te ontmoeten om het jaar met hem uit te zwaaien.

‘Heb je wel eens champagne gedronken?’ vroeg hij. ‘Nee? Een verfijnde Franse dame als jij? Dat verrast me. Nou, dan moeten we maar eens kijken of we dat kunnen verhelpen.’

Ze voelde zich gevleid dat hij haar had gekozen, en de andere twee meiden hadden haar ermee geplaagd op weg terug naar het appartement voordat de avondklok inging. Ze had zijn woorden tegen zichzelf gefluisterd voordat ze in slaap viel op kerstavond: een verfijnde Franse dame. Hij was aantrekkelijk en rijk, maar het verleidelijkst was de manier waarop hij naar haar keek en dat beeld naar haar reflecteerde, alsof ze een nieuw persoon was, een volwassen en gecultiveerd iemand, de vrouw die ze verlangde te zijn.

Ze hing nogmaals het medaillon goed en streek haar jurk over haar heupen glad. Toen duwde ze zich een weg tussen de gasten door die boven aan de trap stonden, lachend en roepend terwijl ze vrienden ontmoetten, en ging op weg naar de ballroom. Ze keek om zich heen, en toen ze hem zag verscheen er een verlegen glimlach op haar gezicht. Hij zwaaide naar haar van naast de bar. Ze liep verder de trap af, met de zoom van haar jurk in haar ene hand, zich niet bewust van de bewonderende blikken die een aantal mannen haar toewierp.

‘Je bent gekomen!’ riep hij terwijl hij haar naar zich toe trok. ‘Mag ik even zeggen hoe trots ik ben dat ik vanavond van het gezelschap van de mooiste vrouw in de hele zaal mag genieten?’

‘Dank je wel, Ernst.’ Claire begon te blozen, ongewend als ze aan complimentjes was. ‘Je ziet er zelf ook heel goed uit. Ik herkende je niet direct, zo zonder uniform.’ Ze raakte met haar vingers de mouw van zijn smokingjasje aan.

Hij maakte een buiginkje, pakte haar hand en kuste die op een spottend formele manier, zijn blauwe ogen glinsterend van vermaak. ‘Ja, ik heb een zeldzame avond verlof. Het is heerlijk om dat uniform een avondje niet aan te hoeven.’

Hij wendde zich met een knipoog tot de barman, knikte naar hem, waarop de man een passerende ober aanhield en zei: ‘Zorg dat het deze meneer vanavond aan niets ontbreekt. Champagne. En een tafeltje in de buurt van de band.’

‘Oui, m’sieur. Als u mij wilt volgen.’

Ernst en Claire liepen tussen de drukke tafeltjes die langs de dansvloer stonden door, en de ober trok twee stoelen voor hen onder een tafeltje vandaan dat in een gereserveerd gedeelte van de ruimte stond, afgebakend met een rood fluwelen koord. Ze namen plaats en even later kwam de ober terug. Hij streek het linnen tafellaken glad en zette er een ijsemmer en twee glazen op. Toen maakte hij een weids gebaar met een wit damasten servet, opende de fles Krug en schonk hun glazen vol, geoefend wachtend tot de bubbels wat waren gedaald voordat hij de glazen bijschonk, de fles in zijn zilveren emmer zette en de damasten doek om de flessenhals drapeerde.

Claire zweefde licht als een luchtbelletje in een gouden glas in een golf van euforie de avond door. Eindelijk! Dit was het leven waarvan ze altijd had gedroomd. Ze vergat een paar uur de kou in het tochtige atelier, de hoofdpijn en de honger, terwijl ze danste onder een verguld plafond, in de armen van een knappe jongeman, lucht inademend die zwaar rook van parfum en sigaretten. Ze dronken nog meer champagne en bestelden oesters, en Ernst kletste en grapte met de andere Duitsers die aan de tafeltjes achter het fluwelen koord zaten terwijl zij glimlachend observeerde hoe de andere vrouwen haar jaloers gadesloegen.

‘Kom,’ zei Ernst uiteindelijk terwijl hij op zijn horloge keek. ‘Een laatste dans, en dan moet ik je thuisbrengen voordat de avondklok ingaat.’

Op weg naar buiten haalde hij bij de garderobe haar jas voor haar op en wierp achteloos een paar franc op het schoteltje, waarop de vrouw haar dank glimlachte en beiden een gelukkig nieuwjaar wenste.

Ze liepen terug langs de rivier en ze had het gevoel dat haar voeten in geleende schoenen de grond nauwelijks raakten toen ze tussen de vloedgolf van feestgangers terechtkwamen, iedereen nu snel op weg naar huis, hoewel het pas een aantal uren later middernacht en Nieuwjaar zou zijn. Hij hield haar hand vast terwijl ze onder de enorme steunberen van de Notre-Dame door liepen. Toen trok hij haar opzij, de trap af naar de quai langs de rivier, vlak voor ze de Pont au Double overstaken naar de rive gauche. Daar, waar het donkere water tegen de stenen aan hun voeten kabbelde, nam hij haar in zijn armen en kuste haar.

Haar ogen glansden terwijl ze naar hem glimlachte, ze leken het licht van de sterren boven hun hoofd wel te reflecteren, en hij veegde zacht haar blonde haar naar achteren, duwde een lok achter haar oor en kuste haar nogmaals.

Op dat moment, op die donkere avond naast de Seine, stelde ze zich voor hoe het zou zijn om verliefd op hem te worden. En toen drong het ineens tot haar door dat alles waarvan ze voordien had gedacht dat ze het wilde – de mooie kleren, de champagne, dat anderen jaloers op haar waren – helemaal niet belangrijk was. Het enige waar het om ging was dat er iemand van haar hield, en dat zij van diegene hield. Dat was waar ze naar snakte, meer dan naar wat dan ook.

Op de Rue Cardinale nam hij afscheid van haar, waarbij hij haar nogmaals kuste en fluisterde: ‘Gelukkig nieuwjaar, Claire. Ik denk dat het voor ons allebei een mooi jaar gaat worden, en jij?’

Ze rende met die belofte aan een toekomst waarin het om ‘ons allebei’ zou gaan in haar hart gesloten de trappen naar het appartement op.

Ze viste een melodie neuriënd haar sleutel uit haar tasje en opende de deur. Nadat ze hem zachtjes had dichtgedaan trok ze haar schoenen uit, merkte toen pas dat ze blaren op haar hielen had en liep op haar tenen naar haar kamer; ze wilde het gelukzalige gevoel nog even niet verstoren door haar huisgenoten over haar avond te vertellen.

Toen ze die nacht in haar smalle bed onder het dak lag, droomde Claire dat ze in de armen van Ernst danste, onder een verguld plafond, gedragen door het tij van verlangen – een gevoel dat ze nog niet eerder had ervaren – terwijl de klokken van Parijs twaalf sloegen en het oude jaar stierf.